Pierre Heijboer met zijn boek Doemvlucht: De verzwegen geheimen van de Bijlmerramp

(00-01) Correctie:

Op de tweede bladzijde van de Proloog is sprake van 'een Boeing 747 van de Amerikaanse

TWA'. Dit moet zijn: 'een Boeing 747 van de Amerikaanse maatschappij PanAm'.

(00-01) Bladzijde uit het stenografisch verslag van het zogeheten 'voorgesprek' van voor-

onderzoeker Henk Wolleswinkel met de parlementaire enquętecommissie - verder PEC te

noemen - op 10 januari 1999.

____________________________________________________________________________________________________

OVB035 (concept) 12

ONDERZOEK VLIEGRAMP BIJLMERMEER

____________________________________________________________________________________________________

De heer Wolleswinkel : Ik heb het niet meer nagetrokken, hoewel ik het ook heb gelezen in Trouw. Ik denk dat die tien seconden helemaal niets uitmaken. Als wij onze horloges gaan vergelijken, zitten er een aantal seconden tussen. Als het vliegtuig tien seconden later verongelukt is, is het volgens de recorder ook tien seconden later vertrokken. Dan verandert er verder niets. Dan is het een heel relatief beeld. Ik denk dat het binnen de nauwkeurigheden ligt waarmee je dit soort zaken kunt vaststellen.

Mevrouw Augusteijn-Esser : Kunt u mij dat nog laten weten?

De heer Wolleswinkel : Ik heb het genoteerd. Ik zal kijken of ik u daarop een antwoord kan geven.

De heer Van den Doel : Mijnheer Wolleswinkel. Er is, terugkijkend, nogal wat kritiek geweest op de

terughoudendheid en het gebrek aan openheid vanuit het onderzoek naar buiten toe. De voorzitter heeft al een paar keer gewezen op de foute informatie in de richting van de Kamer. Zegt u, terugkijkend: dat hadden wij anders aan moeten pakken, de informatie die wij naar buiten hebben gebracht, is altijd beperkt en niet

volledig geweest? Of houdt u vast aan de wijze van opereren die u in de afgelopen jaren heeft gehanteerd?

De heer Wolleswinkel : Ik heb er al even iets over gezegd. Ik denk dat wij redelijk ver onze nekken hebben

uitgestoken met het geven van informatie die op dat moment niet helemaal vaststond. Het is ook wel eens

nodig geweest om die later te corrigeren.

De heer Van den Doel : Laat ik een concreet voorbeeld noemen. U heeft, althans volgens de stukken die ik

hier heb, een keer gezegd dat de laatste uitspraken van de bemanning niet vertaald werden omdat het ging om persoonlijke uitspraken, in de praktijk bleek later, toen het transcript kwam, dat dit niet het geval was.

Waarom heeft u dat dan toch gezegd?

De heer Wolleswinkel : Dat dacht ik. Heel simpel. Er was bij ons niemand die Hebreeuws sprak. Het was

slecht te verstaan. Het heeft lang geduurd voordat het echt geïdentificeerd was . Het was ook eigenlijk niet zo relevant. Ook hier geldt - ik wil graag dat dit overkomt - dat wij, zeker in eerste instantie, duidelijk

geconcentreerd zijn geweest op de hoofdzaak. Toen was in feite het ongeval al lang gebeurd. Dat ging alleen

maar over de nasleep, om het zo te zeggen. Begrijp mij niet verkeerd. Maar wij zijn zo geconcentreerd

geweest op de dingen die er echt toe deden om de eigenlijke oorzaak, dus het afbreken van de motoren, vast

te stellen, dat die zaken niet de hoogste prioriteit hadden.

De heer Van den Doel : Maar dan gaat u toch geen dingen zeggen die niet kloppen?

De heer Wolleswinkel : Dat had ik achteraf ook beter niet kunnen doen natuurlijk. Ik had het opgevangen of het was mij verteld. Ik weet niet meer precies hoe het is gegaan. Het is misschien toch een illustratie dat wij geprobeerd hebben om zo relaxed en zo open mogelijk met de informatie om te gaan. Het is volstrekt geen relevante informatie. Toen later bleek dat het iets anders was, hebben wij het gecorrigeerd.

De heer Van den Doel : Bent u ook nog betrokken geweest bij de communicatie die heeft plaatsgevonden

tussen uw mensen en de brandweerman die dacht dat hij de cockpit voice recorder had gevonden?

De heer Wolleswinkel : Alleen maar uit de tweede hand.

De heer Van den Doel : U heeft nooit gezegd: laat die man maar eens bij ons komen, dan kunnen wij kijken of hij toch nog belangrijke informatie heeft?

De heer Wolleswinkel : Nee. Dat heb ik niet persoonlijk gezegd, nee.

Mevrouw Oedayraj Singh Varma : Mijnheer Wolleswinkel, heeft u aanbevelingen gedaan ter verbetering van de 747 en zijn die opgevolgd?

De heer Wolleswinkel : Uiteindelijk heeft de Raad voor de luchtvaart aanbevelingen gedaan. Maar die waren wel voor een goed deel door het onderzoeksteam gesuggereerd. En die aanbevelingen zijn opgevolgd. Ik weet niet of ik van succes mag spreken. Maar er is nooit een ongevallenonderzoek geweest dat tot zulke ver gaande consequenties heeft geleid voor de fabrikant van het vliegtuig. Het hele programma voor modificatie kost meer dan 2 mld. gulden. Dat is eigenlijk zonder enige weerstand van de kant van Boeing geaccepteerd.

De voorzitter : Mijnheer Wolleswinkel, ik dank u voor uw uiteenzetting. De commissie zal op korte termijn

beslissen welke mensen met wie voorgesprekken zijn gevoerd, worden uitgenodigd voor een officieel gesprek

________________________________________________________________________________________

Twee zinnen, twee onwaarheden. 1. De in het Hebreews gesproken tekst van de bemanning was niet slecht te verstaan. Op de geluidsband van de luchtverkeersleiding komen de woorden helder en klaar over. 2. Het heeft niet lang geduurd voordat 'het echt geïdentificeerd was'. Rond half negen op 4 oktober 1992, twee uur na de ramp, vertaalde El Al's security manager Motty Ilany de tekst al in het bijzijn van vertegenwoordigers van de verkeersleiding en de Rijkspolitie Dienst Luchtvaart.

(00-01) Uitspraken van Henk Wolleswinkel tijdens zijn openbare verhoor door de PEC

op 5 februari 1999.

________________________________________________________________________________________

De heer Oudkerk : Maar u zei tijdens de persconfe-rentie: dit moet niet vertaald worden, want het gaat over privé-omstandigheden. Ik constateer nu dat dat formeel onjuistis. Bent u dat met mij eens?

De heer Wolleswinkel : Dat is zo. Men heeft mij later verteld dat ik mij vergist heb. Toen heb ik het gecorrigeerd. Tijdens het onderzoek was er sprake van voortschrijdend inzicht. In eerste instantie denk je dat het zus of zo is gegaan, maar als je er dieper op doorgaat, blijkt het toch weer anders te zijn. Je kunt dan twee dingen doen. Het eerste is dat je je mond houdt totdat je het zeker weet en dan maak je ook dit soort fouten niet. Maar dan heb je vooral in het begin bar weinig te vertellen. Je kunt echter ook besluiten de waarheid van dit moment te vertellen. Als blijkt dat je verkeerd hebt gedacht moet later worden gecorrigeerd. Deze lijn hebben wij gevolgd. De heer Oudkerk : Ik constateer dat de waarheid van dat moment een door u niet geverifieerde waarheid was; er is geen tolkaan te pas gekomen en het was dus natte-vinger-werk.

De heer Wolleswinkel : Het was inderdaad niet formeelvastgesteld. Dat ben ik met u eens, maar u moet zich realiseren dat er in zo'n situatie ongelooflijk veel op je afkomt. Je bent met erg veel dingen tegelijk bezig dat je weinig oog hebt voor kleine feiten en wederwaar-digheden. Maar op het moment zelf kan je dat niet allemaal beheersen.

________________________________________________________________________________________

Ook tijdens zijn verhoor onder ede door de PEC gaat Wolleswinkel wat gemakkelijk om met de waarheid. Als commissielid Oudkerk denkt 'dat er geen tolk te pas is gekomen aan het vertalen van de door de bemanning gesproken tekst' zet hij dat niet recht. Terwijl er een eersteklas tolk (El Al's security manager Motty Ilany) 'aan te pas was gekomen'.